Phòng Thanh tra – Pháp chế nhận định rằng Thông tư 40/2026/TT-BGDĐT ngày 15/05/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (gọi tắt là Thông tư 40) không chỉ là một văn bản quản lý hành chính về công tác sinh viên, mà thực chất là một “khung chính sách tái cấu trúc quản trị người học” trong giáo dục đại học Việt Nam.

Nếu các quy định trước đây chủ yếu coi công tác sinh viên là hoạt động hỗ trợ hành chính và quản lý nề nếp học đường, thì Thông tư 40 đã nâng công tác sinh viên trở thành một cấu phần chiến lược trong quản trị đại học hiện đại, gắn với chất lượng đào tạo, trải nghiệm người học, chuyển đổi số và năng lực cạnh tranh của cơ sở giáo dục đại học.

Theo nghĩa rộng hơn, Thông tư phản ánh sự chuyển dịch từ mô hình “quản lý sinh viên” sang “quản trị hệ sinh thái hỗ trợ sự phát triển và thành công toàn diện của người học”.

I. BẢN CHẤT CHÍNH SÁCH CỦA THÔNG TƯ 40/2026/TT-BGDĐT

1. Chuyển từ “quản lý sinh viên hành chính” sang “quản trị phát triển người học”

a) Mô hình truyền thống: quản lý hành chính – kiểm soát

Trong thời gian dài, công tác sinh viên tại nhiều cơ sở giáo dục đại học chủ yếu vận hành theo mô hình quản lý hành chính, tập trung vào quản lý hồ sơ sinh viên, điểm danh, cư trú, xử lý vi phạm, thi hành kỷ luật .

Về bản chất, đây là mô hình “kiểm soát hành chính”, trong đó sinh viên được nhìn nhận chủ yếu như “đối tượng quản lý”. Cách tiếp cận này từng phù hợp trong giai đoạn giáo dục đại quy mô nhỏ, cơ chế quản trị còn tập trung và môi trường học tập ít biến động.

Tuy nhiên, bối cảnh giáo dục đại học hiện nay đã thay đổi mạnh mẽ: quy mô đào tạo tăng nhanh, nhu cầu người học đa dạng hơn, áp lực học tập và việc làm lớn hơn, các vấn đề tâm lý và an toàn không gian mạng gia tăng. Trong bối cảnh đó, mô hình quản lý hành chính đơn thuần không còn đáp ứng yêu cầu của đại học hiện đại.

Thông tư 40 vì vậy thể hiện rõ sự chuyển đổi từ tư duy “quản lý sinh viên” sang “quản trị phát triển người học”, đặt sinh viên vào vị trí trung tâm của hệ sinh thái giáo dục đại học.

b) Mô hình mới: phát triển toàn diện người học

Thông tư 40 chuyển mạnh sang triết lý “phát triển toàn diện người học”. Theo đó, sinh viên không chỉ được đào tạo kiến thức chuyên môn mà còn cần được hỗ trợ phát triển đồng bộ về:

– Năng lực học thuật và tư duy phản biện;

– Đạo đức, nhân cách và khả năng thích ứng;

– Kỹ năng xã hội và trách nhiệm cộng đồng;

– Năng lực nghề nghiệp và khả năng hội nhập;

– Sức khỏe tinh thần và khả năng cân bằng tâm lý.

Điểm mới đặc biệt quan trọng là việc xem sức khỏe tinh thần và trạng thái phát triển tích cực của sinh viên như một thành tố cốt lõi trong quản trị đại học hiện đại.

2. Chuyển sang mô hình “quản trị đại học lấy sinh viên làm trung tâm”

a) Ý nghĩa của “lấy sinh viên làm trung tâm”

Khái niệm “lấy sinh viên làm trung tâm” không chỉ là tăng cường quan tâm tới sinh viên, mà là thiết kế toàn bộ hệ thống quản trị đại học xoay quanh trải nghiệm, nhu cầu và sự phát triển của người học.

Theo đó, các hoạt động đào tạo, học vụ, hỗ trợ, tư vấn và môi trường học tập đều phải hướng tới việc giúp sinh viên học tập hiệu quả hơn, phát triển tốt hơn và có cơ hội nghề nghiệp tốt hơn.

Sinh viên vì vậy không còn là “đối tượng quản lý”, mà trở thành “trung tâm của chuỗi giá trị đại học”.

b) Chuyển từ “quản lý” sang “đồng hành”

Thông tư 40 cho thấy mục tiêu của công tác sinh viên không còn chỉ là duy trì kỷ luật hay xử lý vi phạm, mà là xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ sinh viên phát triển và thành công toàn diện.

Đây cũng là xu hướng phổ biến của nhiều đại học hiện đại trên thế giới, nơi các trung tâm hỗ trợ thành công sinh viên, tư vấn nghề nghiệp, cố vấn học tập và hỗ trợ tâm lý đã trở thành cấu phần thiết yếu trong quản trị đại học.

3. Tích hợp chuyển đổi số vào công tác sinh viên

Thông tư 40 không chỉ yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin, mà hướng tới mô hình quản trị sinh viên dựa trên dữ liệu.

Theo đó, dữ liệu sinh viên không còn chỉ phục vụ lưu trữ hành chính mà trở thành nền tảng hỗ trợ theo dõi học tập, rèn luyện, nhu cầu hỗ trợ, cảnh báo học vụ và nâng cao hiệu quả quản trị người học.

Thông tư đồng thời mở đường cho mô hình “công tác sinh viên trên nền tảng số” thông qua:

– Hồ sơ sinh viên điện tử;

– Hệ thống dữ liệu liên thông;

– Dashboard quản trị;

– Hệ thống cảnh báo sớm;

– Các nền tảng hỗ trợ trực tuyến.

Đây là bước chuyển từ mô hình quản lý thủ công sang quản trị đại học thông minh và kết nối dữ liệu.

II. PHÂN TÍCH CHI TIẾT CÁC NỘI DUNG CỐT LÕI

1. Giáo dục chính trị, tư tưởng và pháp luật

Thông tư 40 không tiếp cận giáo dục chính trị theo hướng truyền đạt một chiều, mà hướng tới hình thành năng lực công dân, văn hóa pháp lý và khả năng phản biện thông tin cho sinh viên trong môi trường số.

Trong bối cảnh mạng xã hội, AI và fake news phát triển mạnh, giáo dục chính trị trong đại học cần gắn với:

– Giáo dục công dân số;

– Kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch;

– Năng lực ứng xử có trách nhiệm trên không gian mạng.

2. Giáo dục đạo đức, kỹ năng và lối sống

Thông tư 40 nhấn mạnh việc phát triển:

– Kỹ năng mềm;

– Kỹ năng số;

– Kỹ năng nghề nghiệp;

– Kỹ năng an toàn trên môi trường mạng.

Điều này phản ánh yêu cầu mới của thị trường lao động: sinh viên không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn cần năng lực thích ứng xã hội, khả năng hợp tác và năng lực làm việc trong môi trường số hóa và toàn cầu hóa.

3. Sức khỏe tinh thần và trạng thái phát triển tích cực của sinh viên

Đây là một trong những điểm tiến bộ quan trọng nhất của Thông tư 40.

Thông tư mở rộng khái niệm sức khỏe sinh viên từ thể chất sang cả tâm lý, cảm xúc và trạng thái phát triển tích cực của người học.

Điều này cho thấy công tác sinh viên hiện đại không chỉ quan tâm tới học tập và kỷ luật, mà còn coi sức khỏe tinh thần là yếu tố chiến lược gắn với chất lượng đào tạo, tỷ lệ duy trì người học và sự ổn định của môi trường đại học.

4. Công tác tư vấn và hỗ trợ sinh viên

Thông tư 40 thay đổi căn bản triết lý công tác sinh viên: từ xử lý vi phạm sang hỗ trợ phát triển toàn diện người học.

Theo đó, tư vấn học tập, hỗ trợ nghề nghiệp, hỗ trợ tâm lý và hỗ trợ kỹ năng không còn là hoạt động phụ trợ, mà đang trở thành “dịch vụ cốt lõi” của đại học hiện đại.

5. Đánh giá rèn luyện: từ định tính sang định lượng

Thông tư yêu cầu việc đánh giá rèn luyện phải:

– Có tiêu chí cụ thể;

– Có minh chứng;

– Công khai và có khả năng kiểm tra.

Nếu được quản trị tốt, dữ liệu rèn luyện không chỉ phục vụ đánh giá hạnh kiểm mà còn có thể phản ánh mức độ tham gia, kỹ năng lãnh đạo, tinh thần trách nhiệm và năng lực cộng tác của sinh viên.

6. Kỷ luật sinh viên: tăng tính pháp quyền

Thông tư 40 nhấn mạnh nguyên tắc:

– Khách quan;

– Minh bạch;

– Đúng trình tự;

– Đúng thẩm quyền.

Kỷ luật sinh viên không còn là “quyền lực hành chính tuyệt đối”, mà phải bảo đảm quyền giải trình, quyền khiếu nại và tính pháp lý của toàn bộ quy trình xử lý.

Điều này làm gia tăng vai trò của công tác pháp chế và kiểm soát tuân thủ trong quản trị đại học hiện đại.

III. TÁC ĐỘNG ĐỐI VỚI ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN 

1. Tác động tích cực

a) Chuẩn hóa quản trị đại học

Thông tư 40 thúc đẩy các cơ sở giáo dục đại học chuẩn hóa hoạt động công tác sinh viên theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch và có khả năng kiểm tra, giám sát.

Điều này giúp giảm xử lý cảm tính, nâng cao hiệu quả quản trị và tăng cường trách nhiệm giải trình trong toàn trường.

b) Tăng năng lực cạnh tranh đại học

Trong bối cảnh cạnh tranh giáo dục đại học ngày càng mạnh mẽ, chất lượng hỗ trợ sinh viên, cơ hội nghề nghiệp và môi trường phát triển toàn diện đang trở thành yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới khả năng thu hút người học và uy tín của trường đại học.

Thông tư 40 tạo động lực để các trường đầu tư mạnh hơn vào hệ sinh thái hỗ trợ sinh viên và nâng cao trải nghiệm người học.

c) Thúc đẩy đại học số

Thông tư là cơ sở quan trọng để thúc đẩy mô hình quản trị đại học dựa trên dữ liệu và nền tảng số.

Thông qua hệ thống dữ liệu và các công cụ quản trị hiện đại, nhà trường có thể theo dõi học tập, rèn luyện, hỗ trợ tâm lý và cảnh báo sớm các nguy cơ ảnh hưởng tới sinh viên theo thời gian thực.

2. Các áp lực và rủi ro mới

a) Rủi ro dữ liệu

Khi quản trị dựa trên dữ liệu trở thành yêu cầu bắt buộc, chất lượng dữ liệu sinh viên sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả quản trị và quyền lợi người học.

Điều này đòi hỏi NEU phải chuẩn hóa hệ thống dữ liệu, quy trình nhập liệu và cơ chế kiểm soát chất lượng dữ liệu trên toàn trường.

b) Rủi ro pháp lý

Thông tư 40 làm gia tăng yêu cầu tuân thủ pháp luật trong công tác sinh viên, đặc biệt liên quan tới:

– Bảo vệ dữ liệu cá nhân;

– Quy trình xử lý kỷ luật;

– Đánh giá rèn luyện;

– Trách nhiệm giải trình.

Nếu không kiểm soát tốt, nhà trường có thể đối mặt với khiếu nại, tranh chấp hoặc khủng hoảng truyền thông.

c) Rủi ro truyền thông

Trong thời đại số, các vụ việc liên quan tới sinh viên có thể lan truyền rất nhanh và ảnh hưởng trực tiếp tới hình ảnh, uy tín và thương hiệu đại học.

Do đó, công tác sinh viên hiện nay đồng thời cũng là một cấu phần của quản trị rủi ro truyền thông và quản trị thương hiệu đại học.

IV. NHỮNG VIỆC ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN CẦN TRIỂN KHAI NGAY

1. Xây dựng cơ chế phòng ngừa và kiểm soát rủi ro pháp lý (“hệ miễn dịch pháp lý”)

NEU cần xây dựng hệ thống cơ chế phòng ngừa, kiểm soát và cảnh báo rủi ro nhằm phát hiện sớm sai sót và giảm thiểu khủng hoảng trong công tác sinh viên.

a) Danh mục kiểm tra tuân thủ

Cần xây dựng bộ danh mục tuân thủ pháp lý áp dụng thống nhất cho các đơn vị liên quan đến công tác sinh viên, bao gồm:

– Quy trình tư vấn tâm lý;

– Quy trình xử lý khủng hoảng;

– Quy trình xử lý kỷ luật;

– Cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân sinh viên.

b) Kiểm toán nội bộ

Đại học cần triển khai cơ chế kiểm tra và hậu kiểm định kỳ đối với:

– Các khoa, viện;

– Công tác cố vấn học tập;

– Phòng Công tác Chính trị & Quản lý sinh viên;

– Ký túc xá và quản lý ngoại trú;

– Hệ thống dữ liệu sinh viên.

c) Hệ thống cảnh báo sớm

NEU cần từng bước xây dựng hệ thống cảnh báo sớm nhằm phát hiện:

– Nguy cơ bỏ học;

– Học vụ yếu;

– Khủng hoảng tâm lý;

– Vi phạm kỷ luật;

– Khiếu nại bất thường;

– Xung đột trên môi trường số.

Đây là hướng tiếp cận hiện đại giúp chuyển từ “xử lý sự cố” sang “quản trị phòng ngừa rủi ro”.

2. Thành lập/Tái cấu trúc Trung tâm hỗ trợ sinh viên

NEU cần phát triển mô hình “Trung tâm hỗ trợ thành công sinh viên” theo hướng tích hợp:

– Hướng nghiệp và hỗ trợ việc làm;

– Tư vấn học tập;

– Hỗ trợ tâm lý;

– Hỗ trợ kỹ năng;

– Khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo;

– Công tác xã hội cho sinh viên yếu thế.

Đây sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao trải nghiệm sinh viên và năng lực cạnh tranh của NEU.

3. Xây dựng hệ sinh thái dữ liệu sinh viên

NEU cần xây dựng hệ sinh thái dữ liệu sinh viên đồng bộ và liên thông, bao gồm:

– Hồ sơ sinh viên điện tử;

– Hệ thống phân tích dữ liệu;

– Dashboard quản trị;

– Ứng dụng hỗ trợ người học;

– Hệ thống cảnh báo sớm học vụ và tâm lý.

Đây là nền tảng của mô hình quản trị đại học hiện đại dựa trên dữ liệu.

4. Nâng cấp năng lực đội ngũ

NEU cần xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cho:

– Cán bộ công tác sinh viên;

– Cố vấn học tập;

– Đội ngũ Đoàn – Hội;

– Cán bộ pháp chế;

– Chuyên gia tâm lý.

Nội dung đào tạo cần tập trung vào:

– Tư vấn học đường;

– Hỗ trợ tâm lý;

– Xử lý khủng hoảng;

– Quản trị dữ liệu;

– Truyền thông số;

– Kiểm soát rủi ro pháp lý.

KẾT LUẬN

Thông tư 40 đánh dấu bước chuyển có tính cấu trúc trong quản trị giáo dục đại học Việt Nam: từ mô hình “quản lý sinh viên theo logic hành chính” sang mô hình “quản trị phát triển người học dựa trên hỗ trợ toàn diện, dữ liệu và trách nhiệm giải trình”.

Công tác sinh viên vì vậy không còn chỉ tập trung vào hồ sơ, kỷ luật hay quản lý hành chính, mà đang chuyển mạnh sang hỗ trợ sự phát triển toàn diện của người học về học thuật, kỹ năng, nghề nghiệp, sức khỏe tinh thần và năng lực thích ứng xã hội.

Thông tư đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ:

– Chuẩn hóa quản trị đại học;

– Nâng cao chất lượng dịch vụ hỗ trợ sinh viên;

– Tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình;

– Phát triển mô hình quản trị đại học hiện đại.

Đối với NEU, đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật mà còn là cơ hội quan trọng để:

– Tái cấu trúc hệ sinh thái hỗ trợ sinh viên;

– Chuẩn hóa dữ liệu và quy trình quản trị;

– Nâng cao năng lực quản trị và kiểm soát rủi ro;

– Phát triển mô hình “Thành công sinh viên”;

– Tăng năng lực cạnh tranh và mức độ hài lòng của người học.

Trong dài hạn, việc triển khai hiệu quả Thông tư 40 sẽ giúp NEU tiến gần hơn tới mô hình đại học nghiên cứu hiện đại theo chuẩn quốc tế – nơi chất lượng đại học không chỉ được đo bằng công bố khoa học hay thứ hạng, mà còn bằng khả năng hỗ trợ, đồng hành và phát triển toàn diện người học.