Phòng Thanh tra – Pháp chế tóm tắt những nội dung trọng tâm của Nghị định số 182/2026/NĐ-CP ngày 22/5/2026 của Chính phủ quy định chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân sự hỗ trợ giáo dục công tác trong các cơ sở giáo dục công lập (gọi tắt là Nghị định 182). Đây là văn bản pháp lý đặc biệt quan trọng trong quá trình triển khai Luật Nhà giáo năm 2025, đồng thời tác động trực tiếp đến chế độ tiền lương, phụ cấp, chính sách đãi ngộ và quản trị nhân sự tại các cơ sở giáo dục đại học công lập, trong đó có Đại học Kinh tế Quốc dân.

Nghị định không chỉ điều chỉnh chế độ phụ cấp đối với đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục mà còn lần đầu tiên mở rộng phạm vi áp dụng đối với nhóm “nhân sự hỗ trợ giáo dục”, thể hiện xu hướng quản trị đại học hiện đại theo mô hình hệ sinh thái giáo dục toàn diện.

I. NHỮNG NỘI DUNG TRỌNG TÂM CỦA NGHỊ ĐỊNH 182

1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định quy định chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với:

– Nhà giáo;

– Cán bộ quản lý cơ sở giáo dục;

– Nhân sự hỗ trợ giáo dục công tác trong các cơ sở giáo dục công lập.

Đối tượng áp dụng tại Đại học Kinh tế Quốc dân gồm:

a) Nhà giáo

Bao gồm:

– Giáo sư;

– Phó Giáo sư;

– Giảng viên cao cấp;

– Giảng viên chính;

– Giảng viên;

– Trợ giảng;

– Giảng viên tập sự;

– Nhà giáo hợp đồng áp dụng bảng lương viên chức.

b) Cán bộ quản lý cơ sở giáo dục

Bao gồm:

– Ban Giám hiệu;

– Lãnh đạo khoa, viện, trung tâm;

– Lãnh đạo các đơn vị quản lý đào tạo, khảo thí, đảm bảo chất lượng, công tác sinh viên… có tham gia hoạt động quản lý giáo dục theo quy định.

c) Nhân sự hỗ trợ giáo dục – điểm mới đột phá của Nghị định

Đây là nhóm lần đầu tiên chính thức được hưởng phụ cấp ưu đãi theo nghề.

Có thể bao gồm:

– Chuyên viên đào tạo;

– Khảo thí;

– Đảm bảo chất lượng;

– Thư viện;

– Công nghệ thông tin phục vụ đào tạo;

– Phòng thí nghiệm;

– Hỗ trợ học liệu số;

– Công tác sinh viên;

– Tư vấn học tập;

– Hỗ trợ nghiên cứu và học thuật;

– Văn thư;

– Kế toán;

– Y tế trường học;

– Các vị trí hỗ trợ trực tiếp hoạt động dạy học trong nhà trường.

Nghị định cũng áp dụng đối với:

– Người đang tập sự;

– Thử việc;

– Hợp đồng lao động nhưng áp dụng bảng lương viên chức.

Đây là thay đổi có ý nghĩa rất lớn, phản ánh quan điểm quản trị giáo dục hiện đại: chất lượng đại học không chỉ phụ thuộc vào giảng viên mà còn phụ thuộc vào toàn bộ hệ thống hỗ trợ học thuật, công nghệ, dữ liệu và dịch vụ sinh viên.

2. Hệ thống mức phụ cấp ưu đãi theo nghề

Nghị định thiết kế khung phụ cấp từ 20% đến 80% tùy theo:

– Cấp học;

– Tính chất nghề nghiệp;

– Điều kiện lao động;

– Đặc thù chuyên môn;

– Môi trường công tác.

Đối với mô hình đại học như Đại học Kinh tế Quốc dân, các mức cần đặc biệt lưu ý gồm:

Mức 20%

Áp dụng đối với: nhân sự hỗ trợ giáo dục.

Đây là điểm mới có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các trường đại học tự chủ.

Mức 25%

Áp dụng đối với:

– nhà giáo giảng dạy trong cơ sở giáo dục đại học;

– người trực tiếp hướng dẫn thực hành tại:

+ xưởng trường;

+ trạm;

+ trại;

+ phòng thí nghiệm;

+ tàu huấn luyện.

Mức 40%

Áp dụng đối với: nhà giáo giảng dạy trong khoa sư phạm thuộc cơ sở giáo dục đại học.

Trường hợp: nhà giáo không thuộc khoa sư phạm nhưng được phân công giảng dạy tại khoa sư phạm từ 50% định mức trở lên thì cũng được hưởng mức này.

Mức 45%

Áp dụng đối với: nhà giáo giảng dạy các môn lý luận chính trị trong cơ sở giáo dục đại học.

Ngoài ra, Nghị định còn quy định các mức:

– 30%;

– 35%;

– 50%;

– 60%;

– 70%;

– 80%

đối với các nhóm ngành nghề, địa bàn hoặc điều kiện công tác đặc thù khác trong hệ thống giáo dục công lập.

3. Nguyên tắc tính phụ cấp ưu đãi theo nghề

Công thức tính

Phụ cấp ưu đãi hằng tháng được tính theo công thức:

Phụ cấp ưu đãi = (Hệ số lương hiện hưởng + phụ cấp chức vụ lãnh đạo + phụ cấp thâm niên vượt khung + hệ số chênh lệch bảo lưu nếu có) × mức lương cơ sở × tỷ lệ phụ cấp ưu đãi.

Nguyên tắc chi trả

– Chi trả cùng kỳ lương hằng tháng;

– Được hưởng trong thời gian nghỉ hè đối với nhà giáo;

– Không dùng để tính đóng, hưởng bảo hiểm xã hội.

4. Các khoảng thời gian không được tính hưởng phụ cấp

Nghị định quy định không tính hưởng phụ cấp ưu đãi theo nghề trong các thời gian:

– Đi công tác, học tập, làm việc ở nước ngoài theo chế độ chỉ hưởng 40% tiền lương;

– Bị đình chỉ công tác;

– Bị tạm giữ, tạm giam;

– Nghỉ hưởng chế độ thai sản;

– Nghỉ hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội;

– Nghỉ không hưởng lương liên tục từ 01 tháng trở lên.

Đây là nội dung quan trọng cần đặc biệt lưu ý trong quá trình rà soát, tính toán và truy lĩnh phụ cấp.

5. Hiệu lực thi hành và truy lĩnh

– Nghị định có hiệu lực từ ngày 07/7/2026;

– Các mức phụ cấp được thực hiện tính hưởng từ ngày 01/01/2026.

Như vậy, các đối tượng thuộc diện hưởng phụ cấp sẽ được: truy lĩnh phần chênh lệch phụ cấp từ ngày 01/01/2026 đến thời điểm thực hiện thực tế.

II. ĐIỂM ĐẶC BIỆT QUAN TRỌNG ĐỐI VỚI CÁC ĐẠI HỌC TỰ CHỦ NHƯ NEU

Nghị định cho phép: cơ sở giáo dục đại học được tự chủ quyết định việc chi trả chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề thuộc phạm vi quản lý.

Tuy nhiên:

– Mức chi không được thấp hơn mức quy định của Chính phủ;

– Được sử dụng từ:

+ Nguồn thu hợp pháp;

+ Nguồn tài chính tự chủ;

+ Các nguồn kinh phí hợp pháp khác;

– Phải phù hợp với quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị.

Đây là nội dung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Đại học Kinh tế Quốc dân vì:

1. Tăng cường tự chủ nhân sự và tài chính

Nhà trường có thêm dư địa:

– Xây dựng chính sách đãi ngộ cạnh tranh;

– Thu hút giảng viên chất lượng cao;

– Giữ chân nhân lực học thuật và hỗ trợ chiến lược.

2. Tạo áp lực cân đối quỹ lương và tài chính

Việc mở rộng đối tượng hưởng phụ cấp sẽ:

– Làm tăng chi thường xuyên;

– Gia tăng áp lực quỹ lương;

– Yêu cầu tính toán tài chính trung hạn thận trọng.

3. Đòi hỏi chuẩn hóa vị trí việc làm

Nhà trường cần:

– Xác định rõ thế nào là “nhân sự hỗ trợ giáo dục”;

– Chuẩn hóa danh mục vị trí việc làm;

– Xây dựng tiêu chí xác định mức hưởng;

– Tránh áp dụng dàn trải hoặc thiếu căn cứ pháp lý.

III. NHỮNG VIỆC NEU CẦN TRIỂN KHAI NGAY

1. Thành lập Tổ công tác triển khai Nghị định 182

Đề xuất thành phần gồm:

– Phòng Tổ chức cán bộ;

– Phòng Tài chính – Kế toán;

– Phòng Thanh tra – Pháp chế;

– Công đoàn Đại học;

– Đại diện các khoa, viện, trung tâm.

Nhiệm vụ:

– Rà soát đối tượng hưởng;

– Đánh giá tác động tài chính;

– Xây dựng phương án triển khai;

– Sửa đổi quy chế nội bộ;

– Hướng dẫn thực hiện thống nhất trong toàn trường.

2. Rà soát, phân loại và lập danh sách đối tượng thụ hưởng

Nhóm nhà giáo

Rà soát:

– Chức danh nghề nghiệp;

– Số giờ giảng;

– Đơn vị chuyên môn;

– Môn giảng dạy;

– Trường hợp giảng dạy liên khoa, liên đơn vị.

Đối với trường hợp giảng dạy ở nhiều đơn vị: áp dụng mức phụ cấp cao nhất tương ứng với số giờ giảng lớn nhất trong tháng theo quy định.

Nhóm cán bộ quản lý giáo dục

Xác định:

– Đối tượng quản lý thuộc diện hưởng;

– Mức độ tham gia hoạt động giáo dục và giảng dạy.

Nhóm nhân sự hỗ trợ giáo dục

Đây là nhóm cần rà soát kỹ nhất.

Cần:

– Ban hành tiêu chí xác định;

– Lập danh mục vị trí việc làm;

– Xác định nguyên tắc áp dụng mức phụ cấp 20%.

Đồng thời: Rà soát các trường hợp:

– Nghỉ thai sản;

– Nghỉ BHXH;

– Nghỉ không lương;

– Đi học nước ngoài hưởng 40% lương; để loại trừ thời gian không tính hưởng phụ cấp.

3. Xây dựng phương án tài chính và thực hiện truy lĩnh

Phòng Tài chính – Kế toán cần:

– Tính toán quỹ phụ cấp phát sinh;

– Lập dự toán truy lĩnh từ ngày 01/01/2026;

– Cân đối:

+ Nguồn ngân sách nhà nước;

+ Nguồn thu sự nghiệp;

+ Nguồn tài chính tự chủ của Đại học.

Đồng thời cần:

– Xây dựng các kịch bản tài chính trung hạn;

– Đánh giá tác động đến:

+ Quỹ lương;

+ Thu nhập tăng thêm;

+ Học phí;

+ Quỹ phát triển;

+ Ngân sách đầu tư.

4. Rà soát và sửa đổi các quy chế nội bộ

Đại học Kinh tế Quốc dân cần sửa đổi, bổ sung:

– Quy chế chi tiêu nội bộ;

– Quy chế trả lương;

– Quy chế quản lý viên chức;

– Quy chế tự chủ tài chính;

– Quy định vị trí việc làm;

– Mẫu hợp đồng lao động và hợp đồng tập sự.

Nội dung sửa đổi cần:

– Thống nhất với Luật Nhà giáo năm 2025;

– Phù hợp cơ chế tự chủ đại học;

– Tránh chồng chéo với cơ chế thu nhập tăng thêm.

5. Tăng cường công tác truyền thông, tập huấn và giải đáp chính sách

Cần:

– Tổ chức hội nghị phổ biến Nghị định;

– Tập huấn cho lãnh đạo các đơn vị;

– Hướng dẫn cách tính phụ cấp;

– Phổ biến rõ:

+ Đối tượng hưởng;

+ Mức hưởng;

+ Nguyên tắc tính;

+ Thời gian không được hưởng;

+ Cơ chế truy lĩnh.

Đặc biệt cần truyền thông rõ cho nhóm: nhân sự hỗ trợ giáo dục,
vì đây là nhóm lần đầu tiên được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề.

6. Thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát và tiếp nhận phản ánh

Phòng Thanh tra – Pháp chế phối hợp với Công đoàn trường:

– Kiểm tra việc thực hiện;

– Giám sát tính đúng đối tượng, đúng mức hưởng;

– Xử lý các sai sót trong quá trình tính toán truy lĩnh.

Đồng thời:

– Thiết lập đầu mối tiếp nhận phản ánh;

– Xây dựng hòm thư hoặc email hỗ trợ pháp lý;

– Giải quyết kịp thời các thắc mắc, kiến nghị của viên chức và người lao động.

IV. MỘT SỐ NHẬN ĐỊNH VÀ ĐỊNH HƯỚNG CHÍNH SÁCH

Nghị định 182 phản ánh ba xu hướng lớn trong cải cách giáo dục công lập hiện nay:

1. Chuyển từ “ưu đãi riêng cho giảng viên” sang “đãi ngộ hệ sinh thái giáo dục”

Giáo dục đại học hiện đại không chỉ dựa vào giảng viên mà còn phụ thuộc vào:

– Quản trị học thuật;

– Công nghệ;

– Dữ liệu;

– Hỗ trợ sinh viên;

– Đảm bảo chất lượng;

– Hệ thống hỗ trợ đào tạo.

Việc mở rộng phụ cấp sang nhóm nhân sự hỗ trợ giáo dục là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản trị đại học hiện đại.

2. Tăng cường tự chủ đại học gắn với tự chủ tài chính nhân sự

Nghị định trao thêm quyền cho các đại học tự chủ như Đại học Kinh tế Quốc dân trong:

– Thiết kế cơ chế đãi ngộ;

– Sử dụng nguồn thu hợp pháp;

– Cạnh tranh nguồn nhân lực chất lượng cao.

3. Chuyển sang quản trị nguồn nhân lực theo vị trí việc làm và hiệu quả công việc

Đây sẽ là xu hướng dài hạn:

– Trả lương theo vị trí;

– Phụ cấp theo tính chất nghề nghiệp;

– Đánh giá theo hiệu quả;

– Giảm dần cơ chế bình quân.

V. KẾT LUẬN

Nghị định số 182 không chỉ là văn bản điều chỉnh chế độ phụ cấp, mà còn là bước chuyển quan trọng trong chính sách nhân sự giáo dục công lập theo hướng:

– Chuyên nghiệp;

– Hiện đại;

– Tự chủ;

– Cạnh tranh;

– Lấy chất lượng giáo dục và người học làm trung tâm.

Đối với Đại học Kinh tế Quốc dân, việc triển khai kịp thời, đúng quy định và đồng bộ Nghị định này không chỉ bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho viên chức, người lao động mà còn góp phần nâng cao động lực làm việc, thu hút nhân lực chất lượng cao và hiện đại hóa mô hình quản trị đại học trong giai đoạn mới.