I. Những nội dung chính và điểm mới nổi bật của Thông tư Quy định Quy tắc ứng xử của nhà giáo

1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng được mở rộng, xác định rõ ràng

Thông tư áp dụng đối với toàn bộ nhà giáo đang thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân, bao gồm:

– Nhà giáo là viên chức, người lao động tại các cơ sở giáo dục;

– Nhà giáo thuộc lực lượng vũ trang biệt phái tham gia giảng dạy, giáo dục.

Điểm mới quan trọng là Thông tư xác định phạm vi điều chỉnh không chỉ giới hạn trong nhà trường, mà bao trùm:

– Môi trường giáo dục;

– Không gian xã hội;

– Không gian mạng, mạng xã hội và môi trường số.

Qua đó, không gian mạng được chính thức coi là một không gian ứng xử nghề nghiệp của nhà giáo, đặt ra các yêu cầu pháp lý cụ thể đối với hành vi, phát ngôn, chia sẻ thông tin của nhà giáo trên các nền tảng số.

2. Mục đích điều chỉnh mang tính hiện đại, hướng tới quản trị giáo dục bền vững

Bên cạnh mục tiêu chuẩn hóa hành vi, đạo đức nghề nghiệp của nhà giáo, Thông tư nhấn mạnh:

– Xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, tôn trọng sự khác biệt;

– Thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, trách nhiệm xã hội và hội nhập quốc tế trong giáo dục;

– Xác lập Quy tắc ứng xử như căn cứ để nhà giáo tự rèn luyện đạo đức, văn hóa ứng xử, đặc biệt trong môi trường số.

Cách tiếp cận này phản ánh xu hướng quản trị đại học hiện đại, coi chuẩn mực ứng xử là một trụ cột của chất lượng và uy tín học thuật.

3. Chuẩn hóa hệ thống quy tắc ứng xử theo các mối quan hệ nghề nghiệp

Thông tư thiết kế quy tắc ứng xử theo các nhóm quan hệ đặc thù, bảo đảm tính hệ thống, dễ áp dụng và dễ kiểm tra, bao gồm:

– Ứng xử của nhà giáo đối với người học;

– Ứng xử với đồng nghiệp;

– Ứng xử với cha mẹ hoặc người giám hộ của người học;

– Ứng xử với cơ quan quản lý, tổ chức và các bên liên quan;

– Ứng xử trong môi trường số, truyền thông và mạng xã hội.

Cách tiếp cận này phù hợp với thông lệ quốc tế về professional conduct codes, chuyển từ các quy định đạo đức mang tính chung chung sang các chuẩn mực theo bối cảnh tương tác cụ thể.

4. Nhấn mạnh liêm chính học thuật và trách nhiệm nghề nghiệp của nhà giáo

Thông tư lần đầu tiên nhấn mạnh một cách có hệ thống các yêu cầu về:

– Trung thực, khách quan, công bằng trong giảng dạy, kiểm tra, đánh giá và nghiên cứu khoa học;

– Trách nhiệm phòng ngừa và xử lý xung đột lợi ích, không lợi dụng vị trí nhà giáo để trục lợi;

– Không tham gia, không tiếp tay cho các hành vi gian lận học thuật, thương mại hóa hoạt động giáo dục trái quy định.

Đây là nội dung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các cơ sở giáo dục đại học định hướng nghiên cứu và ứng dụng như NEU, nơi liêm chính học thuật là nền tảng của chất lượng đào tạo và uy tín học thuật.

5. Quy định rõ ràng các hành vi bị nghiêm cấm và chuẩn mực cụ thể

Thông tư quy định cụ thể các hành vi nhà giáo không được làm, tạo cơ sở pháp lý trực tiếp cho công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm, trong đó nổi bật là:

– Với người học: Nghiêm cấm mọi hình thức xúc phạm danh dự, nhân phẩm, xâm hại thân thể, tinh thần, phân biệt đối xử, trù dập, ép buộc người học tham gia các hoạt động mang tính “tự nguyện” hoặc công khai thông tin cá nhân trái quy định;

– Với đồng nghiệp và cán bộ quản lý: Yêu cầu trung thực, đoàn kết, tôn trọng sự khác biệt, không gây mất đoàn kết nội bộ, không né tránh hay đùn đẩy trách nhiệm;

– Trên không gian mạng và trong cộng đồng: Không phát ngôn, chia sẻ thông tin sai lệch, phản giáo dục; không tham gia hoặc ủng hộ các hoạt động mê tín dị đoan, gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.

6. Gắn Quy tắc ứng xử với trách nhiệm pháp lý và quản trị của cơ sở giáo dục

Một điểm mới mang tính đột phá là Thông tư không chỉ điều chỉnh hành vi cá nhân nhà giáo, mà còn đặt ra trách nhiệm rõ ràng đối với cơ sở giáo dục, bao gồm:

– Tổ chức phổ biến, quán triệt và triển khai thực hiện;

– Kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm;

– Đưa Quy tắc ứng xử vào hệ thống quy chế nội bộ, tiêu chí quản lý, đánh giá và thi đua.

Qua đó, Quy tắc ứng xử được chuyển hóa từ chuẩn mực đạo đức mang tính khuyến nghị thành chuẩn mực quản trị bắt buộc trong nhà trường.

7. Hiệu lực thi hành và ý nghĩa pháp lý

Thông tư có hiệu lực từ ngày 30/01/2026, đồng thời:

– Thay thế Quyết định số 16/2008/QĐ-BGDĐT về đạo đức nhà giáo;

– Thay thế Điều 6 Thông tư số 06/2019/TT-BGDĐT.

Điều này cho thấy sự đổi mới toàn diện tư duy quản lý đạo đức và ứng xử nghề nghiệp của nhà giáo trong bối cảnh giáo dục hiện đại và chuyển đổi số.

II. Những nhiệm vụ trọng tâm NEU cần triển khai để thực hiện Thông tư

1. Rà soát, nội luật hóa và ban hành Quy tắc ứng xử của nhà giáo NEU

– Rà soát toàn bộ các văn bản nội bộ liên quan: Quy tắc ứng xử, Quy chế viên chức – người lao động, Quy định đạo đức nhà giáo, Quy định liêm chính học thuật;

– Ban hành hoặc sửa đổi Quy tắc ứng xử của nhà giáo NEU, bảo đảm cụ thể hóa Thông tư, phù hợp với đặc thù đại học và giá trị cốt lõi của Nhà trường;

– Gắn việc chấp hành quy tắc ứng xử với đánh giá, xếp loại, thi đua, khen thưởng, bổ nhiệm và tái bổ nhiệm.

Phòng Thanh tra – Pháp chế cần đóng vai trò đầu mối tham mưu pháp lý và giám sát thực hiện.

2. Công khai, phổ biến và tập huấn theo hướng thực chất

– Công khai Quy tắc ứng xử trên cổng thông tin điện tử, bảng tin của Nhà trường;

– Tổ chức các lớp tập huấn, quán triệt cho viên chức, người lao động và phổ biến phù hợp cho người học;

– Áp dụng phương pháp tình huống (case study) gắn với thực tiễn môi trường đại học, đặc biệt về ứng xử với người học, ứng xử trên không gian mạng và phòng ngừa xung đột lợi ích.

3. Thiết lập và vận hành hiệu quả cơ chế giám sát, phản hồi

– Thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh, khiếu nại, tố cáo về vi phạm quy tắc ứng xử;

– Bảo đảm nguyên tắc bảo mật, khách quan, không trù dập người phản ánh;

– Phân định rõ trách nhiệm giám sát của các đơn vị quản lý và vai trò kiểm tra độc lập của Thanh tra nội bộ.

4. Tăng cường quản trị rủi ro pháp lý và truyền thông trong môi trường số

– Ban hành hướng dẫn riêng về ứng xử của giảng viên, viên chức NEU trên mạng xã hội;

– Lồng ghép nội dung này vào đào tạo, bồi dưỡng giảng viên trẻ;

– Chủ động phòng ngừa rủi ro liên quan đến uy tín, thương hiệu và trách nhiệm pháp lý của Nhà trường.

5. Xây dựng văn hóa ứng xử và liêm chính như một giá trị cốt lõi

– Triển khai Quy tắc ứng xử không chỉ với mục tiêu tuân thủ, mà hướng tới xây dựng văn hóa học thuật chuẩn mực, tôn trọng và liêm chính;

– Đề cao vai trò nêu gương của lãnh đạo các cấp, cán bộ quản lý, trưởng đơn vị trong ứng xử nghề nghiệp.

III. Kết luận

Thông tư Quy định Quy tắc ứng xử của nhà giáo là một bước tiến quan trọng trong hoàn thiện khung pháp lý về đạo đức và chuẩn mực nghề nghiệp, phù hợp với yêu cầu quản trị đại học hiện đại và hội nhập quốc tế.

Đối với Đại học Kinh tế Quốc dân, việc triển khai Thông tư không chỉ là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc, mà còn là cơ hội chiến lược để nâng cao chất lượng quản trị, củng cố liêm chính học thuật và khẳng định uy tín của một đại học hàng đầu.